Phương pháp cắt giảm downtime ngành thực phẩm hiệu quả
Trong bối cảnh ngành sản xuất thực phẩm đang đối mặt với áp lực kép từ chi phí nguyên liệu tăng cao và yêu cầu ngày càng khắt khe về chất lượng, giảm downtime ngành thực phẩm không còn đơn thuần là mục tiêu cải tiến vận hành mà đã trở thành chiến lược sinh tồn. Mỗi phút dây chuyền ngừng hoạt động không chỉ đồng nghĩa với sản lượng mất đi, mà còn kéo theo hàng loạt hệ lụy: nguyên liệu hỏng, lịch giao hàng đứt đoạn, chi phí sửa chữa đội lên gấp bội, và nguy cơ mất uy tín với khách hàng.
Bài viết này sẽ đi sâu vào bản chất của vấn đề, phân tích các nền tảng chiến lược giúp giảm downtime ngành thực phẩm hiệu quả.
I. Bản chất downtime trong nhà máy thực phẩm
Downtime trong nhà máy thực phẩm có thể được chia thành ba cấp độ:
Cấp độ 1: Dừng máy đơn lẻ – Một thiết bị riêng lẻ trong dây chuyền ngừng hoạt động. Đây là dạng downtime phổ biến nhất, nhưng mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào vị trí của thiết bị đó trong dây chuyền. Nếu thiết bị là “nút thắt cổ chai” (bottleneck), một sự cố nhỏ cũng có thể làm tê liệt toàn bộ dây chuyền.
Cấp độ 2: Gián đoạn dây chuyền – Khi một hoặc nhiều thiết bị dừng khiến toàn bộ dây chuyền sản xuất không thể vận hành. Ở cấp độ này, không chỉ sản lượng bị ảnh hưởng mà còn kéo theo hiệu ứng dây chuyền: công đoạn trước bị ứ đọng, công đoạn sau bị thiếu nguyên liệu.
Cấp độ 3: Đình chỉ sản xuất toàn nhà máy – Đây là cấp độ nghiêm trọng nhất, thường xảy ra do các sự cố liên quan đến hệ thống năng lượng (điện, hơi, nước lạnh) hoặc sự cố an toàn thực phẩm nghiêm trọng.
Một điểm quan trọng mà nhiều nhà máy thường bỏ qua: thời gian phục hồi sau downtime thường kéo dài hơn thời gian dừng thực tế. Ví dụ, một sự cố chỉ kéo dài 15 phút nhưng có thể mất 1 giờ để ổn định lại dây chuyền, làm sạch khu vực, và kiểm tra chất lượng trước khi đưa vào sản xuất trở lại.
II. Phân loại 4 Nhóm downtime chính và mức độ ảnh hưởng
Để xây dựng chiến lược giảm downtime ngành thực phẩm, chúng ta cần phân loại downtime theo nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng. Dưới góc nhìn của một chuyên gia bảo trì, tôi thường chia downtime thành bốn nhóm:
1. Nhóm 1: Downtime do hỏng hóc cơ học
Đây là nhóm chiếm tỷ trọng lớn nhất, bao gồm các sự cố liên quan đến vòng bi, động cơ, băng tải, hệ thống thủy lực, và các bộ phận chuyển động khác. Đặc điểm của nhóm này là thường có dấu hiệu báo trước (rung động bất thường, tiếng ồn lạ, nhiệt độ tăng) nếu được theo dõi chặt chẽ.
2. Nhóm 2: Downtime do vận hành và con người
Sai sót trong thao tác, lỗi cài đặt thông số, hoặc không tuân thủ quy trình vận hành chiếm một tỷ lệ đáng kể. Điều đáng nói là những sự cố này thường có thể phòng ngừa hoàn toàn bằng đào tạo bài bản và xây dựng quy trình chuẩn.
3. Nhóm 3: Downtime do vệ sinh và chuyển đổi
Đây là nhóm downtime có kế hoạch nhưng thường bị đánh giá thấp về mức độ ảnh hưởng. Trong ngành thực phẩm, thời gian vệ sinh và chuyển đổi sản phẩm có thể chiếm 10-20% tổng thời gian sản xuất. Nếu không được tối ưu, đây chính là “kẻ ngốn thời gian” thầm lặng.
4. Nhóm 4: Downtime do hệ thống điều khiển và tự động hóa
Với xu hướng số hóa ngày càng mạnh mẽ, các sự cố liên quan đến PLC, SCADA, cảm biến, và mạng truyền thông công nghiệp đang gia tăng. Đặc điểm của nhóm này là khó phát hiện và khó xác định nguyên nhân gốc rễ nếu không có công cụ hỗ trợ phù hợp.
III. Nền tảng Chiến lược giúp giảm downtime ngành thực phẩm
1. Nền tảng 1: Bảo trì tập trung vào độ tin cậy (Reliability-Centered Maintenance)
Một trong những phương pháp giảm downtime ngành thực phẩm hiệu quả nhất chính là áp dụng bảo trì tập trung vào độ tin cậy (RCM). Khác với bảo trì truyền thống – vốn thiên về “sửa khi hỏng” hoặc “bảo trì theo lịch cố định” – RCM đặt câu hỏi: “Điều gì sẽ xảy ra nếu thiết bị này hỏng, và chúng ta có thể làm gì để ngăn chặn hậu quả?”
Quy trình RCM trong nhà máy thực phẩm thường được triển khai theo các bước sau:
Bước 1: Xác định các chức năng của thiết bị và tiêu chuẩn vận hành
Mỗi thiết bị trong dây chuyền thực phẩm đều có một chức năng cụ thể. Ví dụ, một máy đóng gói chân không có chức năng “hút không khí và hàn kín bao bì với tốc độ 60 hộp/phút, đảm bảo độ kín đạt tiêu chuẩn xuất khẩu”. Tiêu chuẩn này cần được xác định rõ để làm cơ sở đánh giá.
Bước 2: Phân tích các dạng hỏng hóc tiềm ẩn
Với mỗi chức năng, cần liệt kê các cách mà thiết bị có thể hỏng. Ví dụ, với máy đóng gói, các dạng hỏng hóc có thể bao gồm: thanh nhiệt bị cháy, cảm biến vị trí mất tín hiệu, hệ thống hút chân không yếu, hoặc băng tải dẫn động bị trượt.
Bước 3: Đánh giá hậu quả của từng dạng hỏng hóc
Đây là bước quan trọng nhất. Với mỗi dạng hỏng, cần đánh giá:
Ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm (có nguy cơ nhiễm khuẩn? có ảnh hưởng đến nhiệt độ bảo quản?)
Ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm (bao bì có bị hở? trọng lượng có sai lệch?)
Ảnh hưởng đến sản lượng (thời gian dừng dự kiến là bao lâu?)
Chi phí sửa chữa (phụ tùng, nhân công, thời gian)
Bước 4: Lựa chọn chiến lược bảo trì phù hợp
Dựa trên mức độ ảnh hưởng, mỗi dạng hỏng hóc sẽ có chiến lược xử lý khác nhau:
Bảo trì dự đoán (Predictive Maintenance): Áp dụng cho các hỏng hóc có dấu hiệu báo trước, như rung động, nhiệt độ, hoặc phân tích dầu.
Bảo trì định kỳ (Preventive Maintenance): Áp dụng cho các hỏng hóc có chu kỳ xác định, như thay vòng bi, thay dầu.
Bảo trì phát hiện (Detective Maintenance): Áp dụng cho các hỏng hóc khó dự đoán, cần kiểm tra thường xuyên để phát hiện sớm.
Bảo trì chạy đến khi hỏng (Run-to-Failure): Áp dụng cho các thiết bị có chi phí thấp, ảnh hưởng nhỏ, và không gây rủi ro an toàn.
2. Nền tảng 2: Quản lý dữ liệu bảo trì – “Mỏ vàng” đang bị lãng phí
Một trong những nguyên nhân sâu xa khiến việc giảm downtime ngành thực phẩm trở nên khó khăn là các nhà máy thiếu dữ liệu lịch sử đáng tin cậy. Họ không biết chính xác: máy nào hay hỏng nhất? Nguyên nhân thực sự là gì? Chi phí sửa chữa thực tế ra sao?
Xây dựng hệ thống dữ liệu bảo trì bài bản không chỉ giúp xác định nguyên nhân gốc rễ mà còn tạo nền tảng cho cải tiến liên tục. Các dữ liệu cần thu thập bao gồm:
Dữ liệu về sự cố:
Thời gian xảy ra (ngày, giờ, ca sản xuất)
Thời gian phát hiện
Thời gian bắt đầu sửa chữa
Thời gian kết thúc sửa chữa
Thời gian khởi động lại dây chuyền
Mô tả triệu chứng và nguyên nhân
Phụ tùng đã thay thế
Nhân sự tham gia sửa chữa
Dữ liệu về chi phí:
Chi phí phụ tùng
Chi phí nhân công (kể cả tăng ca)
Chi phí thuê ngoài (nếu có)
Giá trị sản phẩm bị hỏng
Chi phí vận chuyển khẩn cấp (nếu có)
Khi có đủ dữ liệu, các chỉ số quan trọng có thể được tính toán:
MTBF (Mean Time Between Failures): Thời gian trung bình giữa các lần hỏng hóc. Công thức: tổng thời gian vận hành chia cho số lần hỏng hóc trong kỳ.
MTTR (Mean Time To Repair): Thời gian trung bình để sửa chữa. Công thức: tổng thời gian sửa chữa chia cho số lần sửa chữa.
Availability (Độ sẵn sàng): Tỷ lệ thời gian thiết bị sẵn sàng vận hành. Công thức: MTBF chia cho (MTBF + MTTR).
Một kinh nghiệm thực tế: Khi bắt đầu thu thập dữ liệu, đừng cố gắng làm tất cả cùng lúc. Hãy chọn 10-20 thiết bị quan trọng nhất (critical assets) và tập trung thu thập dữ liệu chi tiết. Sau 3-6 tháng, bạn sẽ có bức tranh rõ ràng về vấn đề của nhà máy.
3. Nền tảng 3: Tối ưu hóa quy trình vệ sinh và chuyển đổi
Trong ngành thực phẩm, vệ sinh là yêu cầu bắt buộc nhưng cũng là một trong những nguyên nhân chính gây mất thời gian sản xuất. Làm thế nào để cân bằng giữa an toàn thực phẩm và hiệu suất sản xuất?
Giải pháp 1: Thiết kế thiết bị dễ vệ sinh
Đây là vấn đề cần được xem xét ngay từ khâu mua sắm thiết bị. Các thiết bị có bề mặt nhẵn, không có khe hở, vật liệu chịu hóa chất, và có khả năng thoát nước tốt sẽ giảm đáng kể thời gian vệ sinh. Một chi tiết nhỏ nhưng quan trọng: hãy kiểm tra xem thiết bị có các góc chết (nơi nước và hóa chất có thể đọng lại) hay không. Những góc chết này không chỉ kéo dài thời gian vệ sinh mà còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn.
Giải pháp 2: Tối ưu hóa quy trình CIP (Clean-In-Place)
Với các hệ thống đường ống và bồn chứa, CIP là phương pháp vệ sinh hiệu quả. Tuy nhiên, nhiều nhà máy vẫn sử dụng các chu trình CIP cố định, không được tối ưu cho từng loại sản phẩm và mức độ bẩn. Các nghiên cứu cho thấy, việc tối ưu hóa CIP có thể giảm 20-30% thời gian vệ sinh mà vẫn đảm bảo hiệu quả. Các yếu tố có thể điều chỉnh bao gồm:
Nhiệt độ nước rửa
Nồng độ hóa chất
Thời gian tiếp xúc
Lưu lượng và áp suất
Giải pháp 3: Chuẩn hóa quy trình chuyển đổi sản phẩm (SMED)
Phương pháp SMED (Single Minute Exchange of Die) – vốn được phát triển trong ngành sản xuất ô tô – hoàn toàn có thể áp dụng cho ngành thực phẩm. Nguyên tắc cốt lõi là chuyển các hoạt động bên trong (phải thực hiện khi máy dừng) thành các hoạt động bên ngoài (có thể thực hiện khi máy đang chạy).
Ví dụ: Trong một nhà máy sản xuất bánh, việc thay khuôn thường yêu cầu dừng máy. Tuy nhiên, việc chuẩn bị khuôn mới (kiểm tra, làm sạch, bôi trơn) hoàn toàn có thể thực hiện trong khi máy đang chạy mẻ cũ. Bằng cách này, thời gian chuyển đổi có thể giảm từ 60 phút xuống còn 15-20 phút.
4. Nền tảng 4: Quản lý phụ tùng thông minh
Trong nhiều năm làm việc với các nhà máy thực phẩm, tôi nhận thấy quản lý phụ tùng là một “lỗ hổng” lớn trong chiến lược giảm downtime ngành thực phẩm. Có hai vấn đề chính:
Vấn đề 1: Thiếu phụ tùng quan trọng
Khi thiết bị hỏng, nếu không có phụ tùng thay thế, thời gian chờ đợi có thể kéo dài từ vài giờ đến vài ngày. Trong thời gian đó, dây chuyền đứng yên, nguyên liệu hư hỏng, và chi phí đội lên từng phút.
Vấn đề 2: Tồn kho phụ tùng quá nhiều
Ngược lại, nhiều nhà máy giữ quá nhiều phụ tùng “để phòng hờ”, dẫn đến chi phí tồn kho cao và vốn bị ứ đọng. Một số phụ tùng có thể bị hư hỏng theo thời gian (cao su, nhựa, vòng bi có dầu mỡ) và phải bỏ đi sau vài năm không sử dụng.
Giải pháp là xây dựng hệ thống quản lý phụ tùng dựa trên phân tích ABC, trong đó:
Phụ tùng nhóm A: Những phụ tùng quan trọng nhất, nếu thiếu sẽ gây dừng sản xuất ngay lập tức. Đây là nhóm cần có sẵn tại kho, với mức tồn kho tối thiểu được tính toán dựa trên thời gian đặt hàng và tần suất sử dụng.
Phụ tùng nhóm B: Những phụ tùng có thể chờ đợi trong thời gian ngắn (dưới 8 giờ). Có thể đặt hàng khi có nhu cầu, nhưng cần có nhà cung cấp đáng tin cậy với thời gian giao hàng nhanh.
Phụ tùng nhóm C: Những phụ tùng phổ thông, có thể mua dễ dàng trên thị trường. Không cần lưu trữ số lượng lớn.
Một điểm quan trọng nữa là chất lượng phụ tùng. Nhiều nhà máy vì tiết kiệm chi phí đã sử dụng phụ tùng không chính hãng hoặc phụ tùng “nhái”. Kinh nghiệm cho thấy, một vòng bi chính hãng có thể đắt hơn 2-3 lần, nhưng tuổi thọ có thể cao hơn 5-10 lần trong môi trường khắc nghiệt của nhà máy thực phẩm (ẩm ướt, hóa chất, rửa trôi). Xét về tổng chi phí sở hữu (Total Cost of Ownership), phụ tùng chính hãng thường là lựa chọn kinh tế hơn.
IV. Giải pháp CMMS – Nền tảng số hóa cho chiến lược giảm downtime bền vững
Phần mềm quản lý bảo trì CMMS (Computerized Maintenance Management System) ngày càng trở thành công cụ không thể thiếu trong các nhà máy thực phẩm hiện đại. CMMS đóng vai trò như “bộ não” số hóa, nơi mọi thông tin về thiết bị, lịch bảo trì, phụ tùng, và lịch sử sự cố được tập trung và xử lý.
Trong số các giải pháp CMMS trên thị trường, CMMS EcoMaint nổi lên như một lựa chọn phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp sản xuất thực phẩm tại Việt Nam. EcoMaint cung cấp các tính năng cốt lõi:
Quản lý danh mục thiết bị và tài sản: Xây dựng cấu trúc thiết bị theo dây chuyền, khu vực, hoặc phân xưởng. Mỗi thiết bị được lưu trữ đầy đủ thông số kỹ thuật, tài liệu hướng dẫn, và lịch sử bảo trì.
Lập kế hoạch và theo dõi bảo trì: Tự động sinh lệnh công việc bảo trì theo lịch định kỳ hoặc theo số giờ vận hành. Theo dõi tiến độ thực hiện, ghi nhận thời gian và chi phí.
Quản lý phụ tùng: Kiểm soát tồn kho phụ tùng, cảnh báo khi sắp hết, ghi nhận xuất nhập chi tiết, và tính toán chi phí phụ tùng cho từng công việc bảo trì.
Phân tích và báo cáo: Tự động tổng hợp các chỉ số KPI như MTBF, MTTR, chi phí bảo trì trên mỗi đơn vị sản phẩm, tỷ lệ hoàn thành bảo trì định kỳ. Báo cáo có thể xuất dưới nhiều định dạng khác nhau để phục vụ quản lý.
Ứng dụng di động: Hỗ trợ nhân viên bảo trì nhận lệnh, cập nhật tình trạng, và tra cứu thông tin ngay trên điện thoại.
Điều làm nên sự khác biệt của EcoMaint là khả năng tùy biến linh hoạt để phù hợp với quy trình và văn hóa của từng doanh nghiệp. Không phải nhà máy nào cũng giống nhau, và một giải pháp “đóng hộp” thường không đáp ứng được hết các nhu cầu đặc thù.
Even when he looked at the Weibo account he applied for when he was in college, it suddenly changed from single digit attention to five digit attention, and he didn t feel anything at all.All leaders go to the outpatient clinic in the morning and do their own work in the afternoon.
Some people choose to drink a glass of strong wine on a scarlet night and raise the shotgun in their hands.
Reborn I want to surf https. Ye Chen , the best medical god in the city.Let s go have breakfast first. Brother Heng bought a lot.
Your merits are so great. What merits are there not Those who have merit are all serving the common people.Liao Yuzhu curled his lips with a very disdainful expression.
you actually didn t send an invitation to me, Old Beyond the Bedroom: How Male Enhancement Products Can Benefit Your Partner Zhou, are you looking down on me, Old Zhou Du Heng quickly explained the reason, it would be bad if people misunderstood him.Du Heng also sighed, This is no longer a problem of height.
When his brother and Unleash Your Peak Performance: How Alpha Surge Can Ignite Your Confidence sister in law ran closer, looking at their panting appearance, he said very calmly, Is there anything else, brother Brother Wu Shengnan s expression was a little embarrassed and forced.You are the biggest black mark of Chinese medicine.
The first time he saw the prescription, Du Heng was stunned again.Du Heng said and glanced at Cao Binghe on the hospital bed, Today s Dr.
Four and a half hours later, at three o clock in the morning, a lot of people suddenly appeared in front of the door of the originally silent delivery room.At this time, not only did Du Heng say nothing, but Wu Shengnan also put away his Are Blue Pill Effects the Culprit? How to Reverse the Symptoms & Boost Confidence excitement and looked at Du Heng cautiously.
I ll Unlock Your Peak Performance: What to Know About Power Capsule go find Tingting when I come out. At this time, Du Xueting was struggling on the bench under the school street lamp.Da Bupleurum Decoction is the best solution. I think the core formula is a feasible plan.
Du Jun said how could that be done, but he put the money directly into his pocket, and then in a low voice, he lowered his head and glanced at the main room and asked, Can I give the half fairy s money Already Du Heng glanced at Du Jun in surprise.Wang Qingpeng s voice on the phone was a little low, as if Boost Your Confidence: Decoding the Mystery of Male Enhancement he was speaking under his breath, Doctor Du, is this convenient for you Very convenient.
When the traditional Chinese medicine experts in your health care team were prescribing medicine, I thought it was going to break the tumor and suppurate , but you have also seen the patient s current condition, so I still hope that Dr.I would Unlock Your Peak Performance: Discover the Best Male Enhancement Pills like to hear the details. Zhang Dewen showed the magnanimity of the elders and the face of the younger generation.
What should we do Du Heng said, pointing to his chin, Look here, a man s beard is a man s period.If you have other opinions, you can also modify it, and then I will discuss it with the district bureau.
The current health center can be said to be empty, so Du Heng, who left, had no place to go, so he went to Lu Zhongjiang s ward for a walk, and then drove to Optimize Your Ride: Potential Conflicts Between Your Viagra and Your Supplements the Municipal Maternity and Children s Hospital.He just needs to continue to calm down and recuperate.
Du Heng quickly put the car key in Lu Qiaoer s hand, Sister Lu, you haven t walked on our road here, you d better start early and drive slower on the road.He was thirty years old, and he had been talking to this guy named Minmin since college, but this kid just didn t get married, and he didn t know if he was.
When Du Heng said he was buying a house in June, although the numbers were astonishing, he didn t have such an intuitive feeling without seeing them.It s just that who knows that the weather is not good today.
This time last year, when he saw his younger brother receiving 50,000 yuan a month, he was excited and happy.You must not say that it was me who informed you about Dr.
Lao Jin and I both work in the hospital. How can we have time to take care of a child If it s Decoding the Price Tag: How Much Does Hims (Male Enhancement Products) Really Cost? inconvenient, we don t have time to teach him anything.
Du Heng said very seriously, But you are different.Moreover, there is too much residual fertilizer and it burns.
he continued, The lung cancer patient and the reporter who wrote the report are both the same person, and they happen to be patients in our respiratory department.Then tell me your method. Jin Zan s question was not only to reassure himself, but also to reassure the couple.
It s too expensive. If it s not cured, I have to leave.
Jing and Jianzun said, and sure enough they stopped exerting force on the Feeling Blue? How Blue Chew Can Help Men Take Back Their Nights oars.Axi was taken aback.Although Meng Jingzhe likes Axi very much and wants to stay with Axi very much, but he understands that this kind of emotion seems to be a bit wrong, he can t let this kind of emotion continue to grow, Axi should have her own life.
Dragons are still a symbol of auspiciousness in this world, but the dragons in this world seem to have a particularly sacrificial spirit.The person who witnessed this tattoo immediately exploded with fear, thinking that the other person is a symbol of power , a Unleash Your Peak Performance: How Alpha Surge Can Ignite Your Confidence god who controls the power of the world.
Leizhou can t be kept.Saren Agu shook his head and frowned.During this process, the figure of Liuli Bodhisattva kept flashing and disappearing, wandering around Luo Yuheng.
Zhongzuole feels like he is undergoing an endless mitosis.That s my Nascent Soul, not some Yin Yang Pearl.Meng Jingzhe thought to herself, could it be that the Yin Yang Pearl is the Yin Yang Beast.
With the words poison senior brother , he immediately thought of his master.Huaiqing went on to say I don t know the situation of the overseas war.
One, one product The faces of the three Bodhisattvas of Buddhism changed slightly.Life is depressing enough, if reading novels is also heavy, then it will be boring.
Wufu s attack is unpretentious.But the wizard below saw with his own eyes that the space in front of Unleash Your Inner Beast: How Primal Herbs Volume Can Boost Male Enhancement the great wizard was shattered like a mirror, and there was a muffled rumbling sound in the void.No amount of punishment is necessary, I just hope it will be fair, and after searching my place, I can go to your place again.
Shrine.He recalled the runes on Longyinjian, and those runes also gave Are Blue Pill Effects the Culprit? How to Reverse the Symptoms & Boost Confidence him a sense of familiarity at this moment.The moment she saw the Qishan Immortal, she seemed to be extremely frightened, but she didn t have the slightest intention to fight, and she seemed to want to escape.
This time, thirty groups of twelve Shura formations were directly organized, and most of the strength of each family was devoted to this operation.In the case of such a long distance, and there are many great worships and supernatural obstacles, it is impossible for the Buddha to save Liuli alone, unless Boost Your Confidence: Which ED Drug Wins – Levitra vs. Viagra vs. Cialis? there is no difference.
The woman s words shattered Meng Jingzhe s fantasy.not my business.Ye Shenglan was taken aback for a moment, and immediately said No way If it weren t for you, the bracelet would probably stay in it and eat ashes, so you can put it away at ease.
The sword formula in front of him, however, did not show such a heavy heart, but gave people a sense of returning to the basics.Everything is furnished.You used to be ignorant, but now you are going to be a mother, so you can t be willful anymore.
At the first rank level, even if it is not the martial arts system, the vitality is still there.But another consciousness hidden in his body has already replied I have learned, father.
The next moment, he pulled the hands of the two together and said Say what you want, anyway, as long as the master nice You love it.Don t praise you, I just look a little better, not a fairy.
Gu Jia scanned Seeing the bright sun hanging in the sky, it s too early this morning, he Unleash Your Peak Performance: How Alpha Surge Can Ignite Your Confidence sneered and followed her way, said goodbye with loose hands and walked out of the yard slowly.In the future, they will go to the east together again, so they can go to the Tan family who hadn t been there in the previous life.
She seemed to be a useless person, and a slightly sad smile appeared on her face when she thought about it.That is, today s Tan Su no longer walked side by side with her, he was half a step behind, and Yu Liao didn t think much about it, just because he took into account that his sister was by his side, so he also brought some Smiling to answer Tan Su s chatter.
A Su, get up, I have something important to discuss with you at the Hairpin Conference the day after tomorrow.After speaking, he loosened his slightly frowning brows, and the question of the previous life has been answered at this moment.
